ADHD czyli zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi to zaburzenie neurorozwojowe. Co to oznacza? Że sposób działania układu nerwowego osoby z ADHD od początku różni się od normy. Ktoś taki już się urodził. ADHD nie jest natomiast efektem lenistwa, braku ambicji czy „złego charakteru”. W teście znajdziesz informacje na temat objawów, diagnostyki i pomocy u osób dorosłych z ADHD.
W przypadku ADHD u osób dorosłych nie powinniśmy się kierować stereotypowym postrzeganiem tego zaburzenia u dzieci. Pamiętajmy, że dorośli latami nauczyli się jakoś „radzić sobie”. Natomiast powinniśmy zwrócić uwagę na uczucie chaosu w głowie, przeciążenie emocjonalne, trudności w regulowaniu emocji, gwałtowne wahania poziomu energii życiowej.
Jak może objawiać się ADHD u dorosłych?
ADHD nie wygląda tak samo u każdego, ale do najczęstszych objawów należą:
- w obszarze emocji:
- szybkie zmiany nastroju
- intensywność doznań
- nietolerancja frustracji
- kłopoty z regulacją emocji (głównie złości, irytacji)
- w obszarze uwagi:
- trudności z koncentracją, szczególnie na zadaniach uznawanych za nudne lub rutynowe, duża podatność na rozpraszacze
- hiperfokus – skupienie na ulubionych zajęciach, wtedy pojawia się brak poczucia upływającego czasu, podstawowe potrzeby jak jedzenie i spanie często nie są wtedy zaspokajane
- problem z planowaniem, oszacowaniem czasu, punktualnością, prokrastynacja
- wielowątkowość, natłok myśli – poczucie, jakby w głowie było jednocześnie otwartych kilkanaście kart w przeglądarce, duża losowość myśli
- w obszarze impulsywności:
- poszukiwanie doznań, zachowania lekkomyślne, impulsywne zakupy, kompulsywne jedzenie
- poszukiwanie nowości, zaczynanie nowych zadań (często bez dokończenia poprzednich), kłopoty z utrzymaniem relacji
- potrzeba uzyskania natychmiastowej nagrody, problem z czekaniem i odroczoną nagrodą
- unikanie dyskomfortu
- w obszarze nadruchliwości:
- gadatliwość, wielowątkowość wypowiedzi, przerywanie, kiedy inni mówią, dokańczanie za nich zdań
- gubienie przedmiotów
- wewnętrzne pobudzenie, niepokój
- nieustająca aktywność umysłowa, gonitwa myśli
- problem z uczestniczeniem w długich spotkaniach, zebraniach, wielogodzinnych podróżach
- problem z obejrzeniem do końca filmu, doczytaniem książki – często pojawiają się dodatkowe aktywności w tym czasie
Wiele osób z ADHD słyszało przez lata, że są chaotyczne, roztrzepane, niezorganizowane. Z czasem te komunikaty zamieniają się w wewnętrzny krytyczny głos, który podkopuje poczucie własnej wartości.
Diagnoza ADHD w dorosłości – czy to ma sens?
Nigdy nie jest za późno na zrozumienie siebie. Diagnoza ADHD nie zmienia przeszłości, ale zmienia narrację, którą o sobie nosisz. Zamiast: „jestem beznadziejn_”, może pojawić się: „mam trudniej – ale rozumiem dlaczego”. Diagnoza często daje poczucie ulgi i pozwala zrozumieć różne problemy z przeszłości. Daje też możliwość pracy nad wieloma obszarami i poprawę komfortu życia.
Proces diagnozy obejmuje:
- szczegółowy wywiad diagnostyczny
- analizę objawów z dzieciństwa i dorosłości
- różnicowanie z innymi trudnościami (np. lękiem, depresją)
Dla wielu osób to pierwszy moment, w którym ich doświadczenie zostaje nazwane i potraktowane poważnie.
Diagnostyka ADHD w moim gabinecie trwa od 3 do 5 wizyt.
Co pomaga osobom dorosłym z ADHD?
Nie istnieje jedno uniwersalne rozwiązanie. Skuteczna pomoc zwykle opiera się na kilku filarach:
- farmakologia – nie zawsze jest konieczna
- edukacja psychologiczna w zakresie pracy nad samooceną, regulacją emocji, poczuciem wstydu i wewnętrznym krytykiem
- techniki relaksacyjne, mindfulness, biofeedback
Jeśli podejrzewasz u siebie ADHD…
Być może czytając ten tekst, poczuł_ś znajome ukłucie. Może ulgę. Może niepokój. Nie musisz od razu się diagnozować. Możesz zacząć od obserwacji siebie, od rozmowy z psychologiem, aby rozwiać wątpliwości. Klikając poniżej „wybierz termin spotkania” możesz wybrać dostępny termin.